فاطمه محمدی‌نژاد: مراسم جوایز وبی (Webby Awards) که هر سال برای دستاورد‌های اینترنتی برگزار می‌شود، هفته گذشته ده اتفاق شگرف ده سال اخیر را اعلام کرد.

در این مراسم پیشرفت‌های ده سال گذشته اینترنتی با بیشترین تاثیرات مورد بررسی قرار می‌گیرند. البته اشتباه نکنید، با وجود این‌که شرکت‌کنندگان باید در پایان سال‌های دهم رقابت کنند، اما آن‌ها یک سال از برنامه خود جلوتر نیستند. این دهه اصطلاحا از سال 2000 تا 2009 حساب می‌شود و سال 2010، آغاز دهه بعدی خواهد بود.

فهرست مهم‌ترین رخدادهای دهه گذشته به انتخاب Webby Awards و بر اساس ترتیب زمانی بدین ترتیب است:

• حرکت کریگزلیست به خارج از سن‌فرانسیسکو در سال 2000 برای بازسازی تصورات تبلیغاتی که وحشت روزنامه‌ها را در سراسر جهان برانگیخت.
• شروع به کار Google AdWords در سال 2000 که دنیای جدیدی را به سوی تبلیغات تجاری کوچک و بزرگ به‌وجود آورد.
• آغاز به کار ویکی‌پدیا در سال 2001 که قدرت اینترنت را برای فراهم آوردن همکاری همه افراد ناشناس سراسر دنیا در گردآوری بیش از 14 میلیون مقاله به 271 زبان نشان داد.
• تولد نپستر در سال 2001 که شیوه دریافت موسیقی و ویدئو از اینترنت را به شیوه امروزی دگرگون کرد.
• آی.پی.او گوگل در سال 2004 که نیرویی عظیم، برتر و در دسترس را در اینترنت فراهم ساخت.
• انقلاب ویدئوی آنلاین در سال 2006، که با استفاده از پهنای باند وسیع، دوربین‌های ارزان‌قیمت و یوتیوب، فضای سایبر را با فراوانی ارسال ویدئوهای حرفه‌ای و نیمه‌حرفه‌ای مواجه کرد.
• توسعه فیس‌بوک و آغاز به‌کار توییتر در سال 2006 که راهی جدید برای ارتباط و تقابل با دوستان و خانواده‌ها بوجود آورد.
• عرضه آی‌فون در سال 2007 که به ما اجازه داد در هر جا و هر زمان از طریق یک تلفن همراه به اینترنت دسترسی داشته باشیم.
• رقابت انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا در سال 2008 که با پخش ویدئوهایی چون 'دختر اوباما' و صرف هزینه‌های آنلاین، فضای اینترنت را پر کرد.
• استفاده معترضان انتخابات ایران در سال 2009 از توییتر برای ارتباط با دیگران که وزارت امور خارجه آمریکا را وادار کرد توییتر را تشویق به ادامه کار و آماده‌سازی سایت کند.

این فهرست شاید فهرست خوبی باشد، اما خیلی‌ها را برآن داشت که در مورد رخدادهای اینترنتی تاثیرگذار و پیشرفت‌های سال‌های 2000 تا 2009 که نامی از آن‌ها برده نشده، بیشتر فکر کنند. تحریریه پایگاه اینترنتی سی.نت نیز فهرست زیر را بدون ترتیب زمانی تهیه کرده‌اند که انصافا، اهمیت برخی از آنها از موارد مطرح شده در جوایز وبی کمتر نیست.

تولد و رشد فایرفاکس
فایرفاکس، مرورگر اینترنتی بنیاد موزیلا، نخستین مرورگری است که توانست با انحصار اینترنت اکسپلورر رقابت کند. فایرفاکس در حال حاضر 25درصد سهم بازار را در دست دارد و مسیر را برای حضور دیگر مرورگرها چون گوگل کروم هموار کرده است.

رواج وبلاگ‌نویسی
وبلاگ در آغاز به صورت خاطرات ساده آنلاین آغاز شد، و اکنون به منبعی معتبر و ارزشمند برای کسب اخبار، نظرات و اطلاعات تبدیل شده است. بالتبع آن، استفاده از RSS نیز که اجازه می‌دهد به جای این‌که ما به سمت اطلاعات برویم، اطلاعات به سمت ما بیایند، توسعه یافت.

پهنای باند بالا
دی.اس.ال، ماهواره، شبکه ارتباطات همراه و حالا فیوس در دسترس بیشتر مردم در سراسر جهان قرار دارد و آخرین میخ را بر تابوت اینترنت دیال-آپ کوبیده است. با وجود پهنای باند بالا، دانلود فایل‌های مختلف در چند ثانیه، تماشای وب‌کم‌ دوستان و تماشای ویدیوهای آنلاین باکیفیت به حقیقت تبدیل شده است.

استفاده از تورنت‌ها
اشتراک‌گذاری فایل‌ها چه قانونی باشد و چه غیرقانونی، دستاوردی مهم در دنیای اینترنت است. فناوری‌هایی چون BitTorrent به ما اجازه اشتراک و دانلود هرگونه اطلاعاتی را درون اینترنت می‌دهد، از فیلم و سریال‌های تلویزیونی گرفته تا انواع نرم‌افزار. در مورد فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی، سایت‌هایی چون Hulu و نت‌فلیکس هرگونه نیاز به تلویزیون‌های کابلی پرهزینه را برطرف می‌کنند.

اختراع مجدد تلفن
از یک سو، سرویس‌های VoIP چون اسکایپ که ما را از پرداخت هزینه‌های سرسام‌آور تماس‌های راه دور نجات داد؛ و از سوی دیگر، فناوری نسل سوم ارتباطات همراه و اینترنت همراه که به ما اجازه می‌دهند از تلفن‌های همراه، نت‌بوک‌ها یا هر وسیله همراه دیگر وارد فضای مجازی شویم.

افزایش تعداد کارکنان خانگی
به لطف اینترنت، حالا می‌توانید یک تجارت کامل اینترنتی یا کار برای رئیستان را بدون نیاز به ترک خانه انجام دهید. هم‌چنین آموزش‌های آنلاین نیز بوجود آمده‌اند. امروزه شما می‌توانید برای کسب مدرک، از طریق کامپیوتر خود به کالج یا دانشگاه تحصیلات تکمیلی بروید.

پیشرفتSalesforce و محاسبات توده‌ای
با موفقیت محاسبات توده‌ای حمایت‌کنندگانی چون Salesforce، شرکت‌ها می‌توانند قسمت زیادی از تجارت خود را به‌صورت آنلاین انجام دهند.

آغاز جنگ سایبری
اینترنت نشان داد که می‌تواند محلی مجازی برای مبارزات و کارزار میان کشورها باشد. جنگ سایبری علیه استونی و گرجستان، نمونه ساده و پیش‌پا افتاده‌ای از این کارزارهای سایبری بود.

علیرضا خراسانی: پیتر تیل مبدع و صاحب اصلی سیستم بانک اینترنتی پی‌پال paypal.com، در دانشکده تجارت دانشگاه آکسفورد گفت: «شبکه‌های اجتماعی مجازی، دنیای اینترنت را تغییر می‌دهند و نسل بعدی اختراعات و ابداعات پیرامون اینترنت متعلق به شبکه‌های اجتماعی مجازی خواهد بود».

به عقیده برخی متخصصان در سیلیکون‌ولی، این نوع شبکه‌ها که با secondlife شروع شد، با فیس‌بوک توسعه یافت و در حال حاضر با توییتر به سوی آینده می‌تازد، می‌تواند آینده اینترنت را به دنبال خود بکشاند.

به گزارش نیوساینتیست، پیتر تیل که خود از اولین سرمایه‌گذاران در فیس‌بوک بود، معتقد است که در نزدیکی خط پایان تاریخ شبکه‌های اجتماعی مجازی هستیم و به سرعت به سوی آینده و نسل جدیدی از آنها می‌رویم. به عقیده وی، همان‌طور که عصر کامپیوتر در دنیای اینترنت خلاصه شد، دنیای اینترنت نیز در دنیای شبکه‌های اجتماعی مجازی خلاصه شده و حالا به سوی آینده گام برداشته‌ایم.

وی افزود وقتی وب و شبکه‌های اجتماعی مجازی موجودیت دارند، اختراعات و ابداعات راه خود را می‌روند؛ اما آخرین اختراع در این زمینه شبکه‌های اجتماعی است که بعد از آن، شاهد عقب‌گردی به دهه 1950 / 1330 در عرصه فناوری خواهیم بود.

موافقان و مخالفان
البته کارشناسان دیگر در این همایش چندان با حرف‌های پیتر تیل موافق نبودند. برخی اظهار کردند که شبکه‌های اجتماعی با آغاز خوب خود، هم‌اکنون جا افتاده‌اند و مسیر خود را به خوبی ادامه خواهند داد؛ اما احتمالا به سرنوشتی مانند ای‌میل دچار خواهند شد که همیشه در اینترنت حضور داشته است.

رم شریرام از مدیران گوگل اعتقاد دارد که سرویس فیس‌بوک جایگزین سرویس معمولی ای‌میل خواهد شد، البته او پیش‌بینی می‌کند که خود فیس‌بوک نیز روی ابزارهای همراه مانند گوشی هوشمند متمرکز خواهد شد؛ چراکه کاربران چندان مثل قبل ایستا نخواهند بود که به یک ماشین ثابت تکیه کنند، بلکه کاملا متحرک بوده و همه کارهای خود را با گوشی همراه انجام خواهند داد.

رید هافمن، از دیگر شرکت‌کنندگان در همایش که مبدع و صاحب شبکه اجتماعی مجازی LinkedIn‌ است، با این موضوع موافق است که شبکه‌های اجتماعی مجازی رو به جلو حرکت می‌کنند و در حال رشد هستند. وی با تاکید بر این‌که کاربران با هویت‌های واقعی دست به تبادل اطلاعات و ارتباطات می‌زنند، پیش‌بینی کرد در آینده، اطلاعات بیشتری از مردم در این شبکه‌ها قرار داده خواهد شد و حجم بسیار زیادی از اطلاعات تولیدی توسط این نوع برنامه‌های پرطرفدار، توسعه می‌یابد.

وی هم‌چنین در حوزه تجارت اینترنتی نیز پیش‌بینی کرد که مثلا گوگل در پاسخ به جستجوهای شما، حتی فرد مورد نظر را که باید با وی تماس بگیرید، پیدا کرده و ریز اطلاعات موجود در فیس‌بوک و غیره را ارائه می‌کند.

اما بیز استون، خالق توییتر تاکید دیگری داشت. وی معتقد است که توییتر یک شبکه اجتماعی نیست، چرا که این واژه (شبکه اجتماعی) خود سوال‌برانگیز است. برای وی، مهم این است که چگونه چنین شبکه‌هایی باعث تغییر در مردم می‌شوند. به عقیده وی این نوع سایت‌ها می‌توانند همچون ترکیبات شیمیایی در بهتر شدن رفتار اجتماعی مردم موثر باشند. وقنی مردم بازتر باشند، ارتباطات بیشتری پیدا می‌شوند و و هر لحظه جهانی‌تر خواهند شد.

مجید جویا: اینترنت‌اکسپلورر شاید کماکان مرورگر برتر دنیای شبکه باقی مانده باشد، ولی از وقتی که مایکروسافت توانست در دهه 1990 / 1370، نت‌اسکیپ را از عرصه رقابت محو کند، هیچ گاه نشانی از یک فناوری برتر را به خود ندیده است.

این امر فرصت را در اختیار رقبای این شرکت قرار داد تا شکوفا شوند، به خصوص فایرفاکس بنیاد موزیلا که هم‌اکنون تقریبا یک‌چهارم کاربران دنیای اینترنت از آن استفاده می‌کنند، و البته سافاری اپل که اکنون علاوه بر سیستم عامل‌ OS X مکینتاش، بر روی ویندوز نیز به خوبی اجرا می‌شود. هم‌چنین کروم گوگل را نباید از یاد برد که در نظر دارد شبکه را سریع‌تر و تبدیل به بنیان بهتری برای کاربری‌ها کند!

با این وجود، مایکروسافت دوباره منابع مالی و پژوهشی خود را به سوی اینترنت‌اکسپلورر سرازیر کرده و در کنفرانس سازندگان متخصص این شرکت در لس‌آنجلس، بعضی از میوه‌های این آزمایشگاه را به نمایش درآورد. استیون سینوفسکی، رئیس قسمت ویندوز این شرکت، توانایی‌های متنی و گرافیکی شتاب‌گرفته سخت‌افزاری اینترنت‌اکسپلورر 9 را به نمایش گذاشت.

به گفته دین هاچامویچ، مدیر ارشد اینترنت‌اکسپلورر، ویژگی شتاب‌دهندگی با سخت‌افزار سبب شده که از توان‌های محاسباتی که تاکنون بی‌استفاده مانده بود، به روشی استفاده شود که از دیگر فناوری‌های تقویت مرورگرها مفیدتر باشد. برای مثال، کلاینت داخلی گوگل برای استفاده مستقیم از پردازنده کامپیوتر و WebGL موزیلا برای گرافیک سه‌بعدی شتاب یافته‌اند.

هاچامویچ در گفتگویی بعد از سخنرانی سینوفسکی گفت: «این، ارتقایی مستقیم برای استفاده همگانی از شبکه در مقیاس هر روزه است. تولیدکنندگان شبکه کاری را می‌کنند که پیش از این انجام داده بودند، تنها با این تفاوت که آنها اکنون می‌توانند مستقیما به سخت‌افزار گرافیکی کامپیوتر دسترسی داشته باشند تا کارهای متنی و گرافیکی خود را بهتر انجام دهند».

اما چرا مایکروسافتی‌ها تا این حد خود را به دردسر می‌اندازند؟ خلاصه بگوییم، برای این‌که تجارت ویندوز را زنده و رو به رشد نگاه دارند. هاچامویچ می‌گوید: «هدف ما در ساختن یک مرورگر بهتر برای مصرف‌کنندگان و برای همه، این است که آنها مصرف‌کنندگان ویندوز هستند. این دلیل اصلی این کار است».

او توضیح بیشتری در این مورد نداد، ولی باید توجه کرد که بخش رو به رشدی از تجارت مایکروسافت از طریق خدمات آنلاین آن مانند بینگ، ویندوز لایو و هم‌اینک آفیس 2010 است. هاچامویچ می‌گوید: «ما می‌خواهیم مرورگر بهتری بسازیم تا تمام سایت‌های اینترنتی بتوانند از تجربه بهتری بهره ببرند».

داغ کردن رقابت
به گفته سینوفسکی، مایکروسافت کار بر روی اینترنت‌اکسپلورر 9 را تنها سه هفته پیش آغاز کرده، ولی نشانه‌های کاملا آشکاری وجود دارد که شرکت دوباره به مرورگر خود علاقه‌مند شده است.

هنگامی که در اوایل سال جاری، اینترنت‌اکسپلورر 8 عرضه شد، ویژگی‌های خیره‌کننده امنیت و حریم خصوصی را با خود آورد، و در تغییر مسیر چشمگیری که تولیدکنندگان محتوای شبکه اهمیت آن را به خوبی درک می‌کنند، تلاش کرده است تا از استانداردهای متفاوت شبکه مانند HTML وCascading Style Sheets پیروی کند.

مدتی بعد از آن، مایکروسافت در ماه آگوست / مرداد به استانداردهای HTML پیوست و در اوایل ماه جاری، مایکروسافت بیش از ده نفر از اعضای گروه تولید اینترنت‌اکسپلورر را به جلسه کنسرسیوم شبکه جهانی وب (WWWC یا W3C) اعزام کرد.

آدریان بیتمن، از مدیران برنامه مایکروسافت که در تلاش‌ها برای استاندارد نیز شرکت دارد، انگیزه‌های مایکروسافت را از این اقدام این‌گونه تشریح می‌کند: «ویژگی‌های با کیفیت بالایی که قابلیت تعامل بین مرورگرها را ارتقا می‌بخشند، بسیار مهمند. هدف ما این است که کمک کنیم این اطمینان حاصل شود که این استانداردهای جدید برای تولیدکنندگان وب به خوبی کار می‌کنند و در ویرایش‌های بعدی اینترنت‌اکسپلورر نیز به خوبی کار خواهند کرد».

این دیدگاه، مانند نغمه موسیقی برای گوش‌های برنامه‌نویسانی است که تلاش می‌کنند مطمئن شوند سایت‌هایی که می‌سازند، با تمام اعضای گروه رو به گسترش مرورگرها در شبکه سازگاری دارند.

شتاب سخت‌افزاری
سیستم شتاب‌دهندگی اینترنت‌اکسپلورر 9 با به کار گرفتن واسط Direct2D مایکروسافت به جای GDI (واسط تجهیز گرافیکی) کار می‌کند. واسط Direct2D یک راه دسترسی عمومی برای نرم‌افزارها فراهم می‌کند تا بتوانند از شتاب‌دهنده سخت‌افزاری کارت‌های گرافیک استفاده کنند و اینترنت‌اکسپلورر نیز از همین امکان بهره خواهد برد.

هاچامویچ که از این فناوری استفاده می‌کند، می‌گوید: «این سطح کاملا متفاوتی از عملکرد است، می‌توان آن‌را به تفاوت بین دیدن یک انیمیشن پیکسار یا بازی ایکس‌باکس در مقابل ویدیوهای یک کامپیوتر قدیمی تشبیه کرد».
دایرکت.تو.دی هم‌چنین از فناوری Sub Pixel Positioning استفاده می‌کند که می‌تواند متن را روی صفحه یکنواخت‌تر نمایش دهد. این کار خستگی چشم را کم خواهد کرد.

در یک ویدیوی تبلیغاتی برای فناوری Direct2D، مایکروسافت تاثیر شتاب‌دهندگی را روی یک وب‌سایت مبتنی بر نقشه نشان داد. کریستین فورتینی از تولیدکنندگان محصولات گرافیک مایکروسافت در این ویدیو می‌گوید که در حین حرکت روی تصویر به یک سو یا سوی دیگر، «نقشه به راحتی و همراه با حرکت موس جابجا می‌شود».

فناوری قدیمی با استفاده از 50 تا 60 درصد از توان پردازنده، تصویر با نرخ 5 تا 10 فریم در ثانیه به‌روز می‌کرد، درحالی‌که به ادعای هاچامویچ با استفاده از روش Direct2D، نرخ فریم‌ها به 40 تا 60 فریم در ثانیه افزایش و مصرف سی.پی.یو به شدت کاهش می‌یابد.

هاچامویچ رویکرد آتی مایکروسافت را همانند امروز، کاملا مناسب و سازگار با شبکه می‌داند. بر خلاف کلاینت داخلی و WebGL، این سیستم نیازی به مهارت‌های جدید برنامه‌نویسی برای طراحان محتوای شبکه ندارد.

هاچاموچ می‌گوید: «وب‌سایت‌ها نیازی به این ندارند که رفتار و کدگذاری خود را به شیوه متفاوتی تغییر دهند تا بتوانند از مزایای فناوری Direct2D بهره ببرند. با تعداد زیادی از فناوری‌های دیگر، این نیاز به حجم زیادی از کار و زمان خواهد داشت تا یاد بگیریم که چگونه یک کار را به شیوه‌ای متفاوت انجام دهیم. چنین چیزی الزاما یک نوع تعاملی و سازگار با دیگر انواع و استاندارد نخواهد بود؛ چنین محصولی فقط متعلق به یک فروشنده خاص خواهد بود. ما توانایی اجرای برنامه‌های تعاملی مانند سی.اس.اس را وارد سیستم خود می‌کنیم، چیزهایی که تولیدکنندگان از آنها استفاده می‌کنند و انتظار دارند که همه جا کار کنند و تلاش می‌کنیم آنها را بهتر کنیم».

او به این اشاره نکرد که آیا مایکروسافت بعضی از استانداردهای وب را برای گرافیک بهتر مانند کانواس پوشش می‌دهد یا نه، ولی او گفت که فناوری نمایش جدید تا حد وسیعی به هر فناوری گرافیکی که اینترنت‌اکسپلورر پوشش می‌دهد، کمک می‌کند. او می‌گوید: «هنگامی که ما بالای این زیرساخت فوق‌العاده پرقدرت گرافیک ایستادیم، تمام کاربری‌های گرافیکی که ما داریم نیز این را خواهند داشت».

و به رغم این‌که مایکروسافت مشخصا به آن اذعان نکرده، الیوت گراف، ویراستار فنی پیشروی اینترنت‌اکسپلورر در حال کمک کردن برای ویرایش واسط کانواس در گروه W3C است.

قسمت دردناک کار در استفاده از اینترنت‌اکسپلورر، پوشش کامل از تمام استانداردها است. در آزمایش Acid3، اینترنت‌اکسپلورر 8 تنها توانست 20 امتیاز از 100 امتیاز ممکن را کسب کند. اینترنت‌اکسپلورر 9 در حال حاضر به امتیاز 32 رسیده و این امتیاز همچنان در حال افزایش است! دست‌کم این ادعایی است که هاچامویچ در وبلاگ خود مطرح کرده است.

جاو ااسکریپت سریع‌تر
شتاب‌دادن یک وجه عملکردی است که مایکروسافت بر روی آن متمرکز شده است. دیگری اجرای جاوا اسکریپت است، زبان برنامه‌نویسی سان‌مایکروسیستمز که به طور گسترده‌ای در شبکه برای هر کاری استفاده می‌شود، از کارهای کوچک گرفته تا کاربری‌های کاملا آنلاین و پیچیده‌ای مانند جی‌میل و گوگل‌داکز.

در یک ویدیوی دیگر مایکروسافت، جان مونتگومری، رئیس گروه سازگاری و ابزارهای مرورگر اینترنت‌اکسپلورر، نشان داد که این مرورگر تمام مولفه‌های آزمایش سرعت جاوا اسکریپت سان اسپایدر را با موفقیت پشت سر می‌گذارد.

مونتگومری می‌گوید: «ما این کارها را خیلی سریع‌تر از اینترنت‌اکسپلورر 8 انجام می‌دهیم. ما در اوایل فرایند تولید قرار داریم. هنوز چیزهای زیادی وجود دارند که می‌توانیم از این موتور جستجوگر بیرون بکشیم، ولی ما این کار را خیلیبهتر از آن‌چه تاکنون بود، انجام می‌دهیم».

ولی هاچامویچ یادآور می‌شود که جاوا اسکریپت تنها مشکل مرورگرها نیست. حتی به رغم این‌که این روزها موتورهای جاوا اسکریپت آن‌قدر اهمیت دارند که به نام‌های تجاری مانند V8 کروم، TraceMonkey فایرفاکس، نیتروی سافاری، فوتارک و کاراکان اپرا اعتبار ببخشند؛ مایکروسافت ترجیح می‌دهد که 9 وجه دیگر عملکرد مرورگر را نیز مد نظر قرار دهد.

هاچامویچ در وبلاگش، در مطلبی راجع به اینترنت‌اکسپلورر 9 نشان می‌دهد که چگونه گستره‌ای از کارها (دو سایت متفاوت خبری و دو کاربری مجزا در ویرایش آنلاین اکسل مایکروسافت) بخش‌های متفاوتی از این مرورگر را آزمایش می‌کنند.

او می‌گوید: «کاری که ما در مورد عملکرد انجام می‌دهیم شامل سیستم‌های زیادی در مرورگر می‌شود. با توجه به این‌که این موتورهای اسکریپت همگرا شده‌اند و تقریبا عملکرد مشابهی دارند، می‌توان فهمید که تمام زیرسیستم‌های دیگر از اهمیت بیشتری برخوردار می‌شوند. شما نیاز به این دارید که 9 بخش دیگر مرورگرها هم به خوبی کار کنند».