نامهای گیاه:

لاتین: Mentha pulegium

Syn: M. exigua linn, Puleguim vulgare mill

فارسی: پونه، کوت کوتی، پودنه

عربی: حبق (Hhabaq)، فلیحا (Fulayhha)، فیله (Fulayah)، فودنج (Fudang)

انگلیسی: Pudding grass, European penny royal, Penny royal

فرانسه: Fretillet, Menthe pouliot, Peliot, Pouliot royal, Pouliot

آلمانی: Polei - minze

ریخت شناسی: گیاهی است علفی پایا دارای ساقه‌ای با ظاهر تقریباً استوانه‌ای به ارتفاع cm15ـ10 که به حالت وحشی در دشت‌های مرطوب و حاشیه جریان‌های آب (حتی داخل آب) می‌روید. برگهای بیضوی و نوک‌تیز با دندانه‌های ظریف و یا عاری از آن دارد. از کلیۀ قسمتهای گیاه بوی قوی استشمام می‌گردد، ولی این بو در پایه‌هائی که در آب زندگی می‌کنند اصولاً وجود ندارد. گلهای آن به صورت دسته‌های فراهم در کناره برگهای طول محور ساقه در ماههای تیر تا مهر ظاهر می‌شود. رنگ گلی روشن یا مایل به بنفش دارد. میوه‌اش 4 فندقه و صاف است. دو نمونه از واریته‌های مهم گیاه پونه عبارتند از Var micranthera benth که ساقه‌ای کوتاه با ظاهر کاملاً مشخص دارد.

Var villosa benth که اعضای پوشیده از کرکهای فراوان دارد و چون مقدار اسانس آن زیاد است از این جهت پرورش می‌یابد.

اندام داروئی: سرشاخه‌های گلدار و برگ گیاه پونه دارای خواص درمانی می‌باشد (5).

دامنۀ انتشار: پونه به حالت وحشی در دشت‌های مرطوب و حاشیه جریانهای آب غالب نواحی مرکزی، جنوبی و غربی اروپا، جنوب غربی آسیا، شمال آفریقا، حبشه و جزایر قناری می‌روید. در بیشتر نقاط ایران بویژه در دامنه‌های البرز شمال و شمال شرقی و برخی نقاط دیگر انشار دارد (4).

اجزای متشکله: اعضاء مختلف این گیاه دارای تانن، مواد رزینی، مواد پکتیکی، قند و اسانس است. این اسانس که مقدار آن بر حسب واریته‌های مختلف گیاه و مشخصات محل رویش از 4/0 ـ 1 درصد تغییر می‌کند دارای 75ـ90 درصد از ترکیبات ستن‌دار مخصوصاً پوله ژون، الکل‌های توتال به مقدار 12ـ7%، لیمونن و دیپانتن است. اسانس مذکور به اسانس پونه یا Penny royal oil مرسوم است و گاهی نیز با درخشندگی آبی رنگ جلوه می‌کند که علت آن وجود ماده‌ای به نام آزولن در آن است. در برگ گیاه مذکور، وجود هسپریدین یا دیوسمین مشخص گردیده که مشابه مادۀ موجود در Citrus‌هاست.

اسانس پونه بر حسب آنکه از تقطیر اعضاء چه نوع گیاهی بدست آمده باشد مشخصات نسبتاً متفاوتی نشان می‌دهد.

خواص درمانی: دارای اثر بادشکن، محلل، صفرابر، خلط‌آور، ضد نزله و ضد عفونی‌کننده است. در طب علوم از آن اختصاصاً برای رفع سیاه‌سرفه، آسم، هیستری، نفخ، نقرس و به عنوان قاعده‌آور استفاده بعمل می‌آید. Dr. H. Leclerc از آن نتایج خوبی در رفع نزله و ناراحتی‌های ناشی از گریپ به دست آورد و مشاهده کرد که با مصرف آن، سرفه آرام می‌شود و خروج اخلاط تسهیل می‌گردد. ضمناً چون اثر محرک بر روی ترشحات صفرا دارد تسهیل‌کننده عمل هضم نیز می‌باشد. در استعمال خارج، به منظور رفع لکه‌های جلدی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ بعلاوه چون اثر دفع حشرات دارد، پراکندگی اسانس آن در فضا، موجب دور شدن این جانوران می‌گردد. همچنین در درمان شب‌ادراری کودکان و در تسکین علائم سرماخوردگی نقش دارد.

خواص درمانی در پزشکی گذشته: در زمانهای خیلی قدیم، مردم از آن برای رفع ناراحتی‌های گزش مار و عقرب و در مداوای بیماریهائی نظیر سردرد، استفراغ، دل‌پیچه، احساس چنگ زدگی در معده، بی‌اختیاری دفع ادرار، سنگ کلیه، اختلالات قاعدگی و بسیاری مواد دیگر استفاده می‌نموده‌اند. پونه در طب سنتی به عنوان قاعده‌آور و سقط‌کنندۀ جنین استفاده شده است.

آثار فارماکولوژی: مکانیسم اثر بر روی سرفه، خلط‌آوری همانند مکانیسم آویشن می‌باشد. در شب‌ادراری احتمالاً از طریق اثرات آنتی اسپاسمودیک بر روی دستگاه ادراری اثر می‌کند. مصرف بیش از حد پونه سبب کاهش مقدار کراتینین خون، کاهش وزن نهائی بدن، تغییرات هیستوپاتولوژیک در کبد، کرامپهای شکمی، تهوع، استفراغ، اسهال، رخوت، اضطراب و انقباضات می‌شود؛ همچنین توهمات شنوائی و بینائی برگشت‌پذیر نیز در مصرف بسیار زیاد آن گزارش شده است.

نيازهاي اكولوژيكي:

عمدتا در اراضي سنگلاخي مناطق كوهستاني بالاي 2500 متر رويش دارد. جوانه زني بذور آن در خاكهاي سبك بسيار مطلوب است

گوجه‌فرنگي

گوجه‌فرنگي گياهي است با نام علمي "LYCOPERSISCOM ESCULENTUM" از خانواده سيب زميني "SOLANACEAE" که به نام عمومي "‌TOMATO" در جهان مشهور است‌.

ميوه اين گياه كه قسمت اصلي آن است به صورت خام يا پخته در سالاد، انواع سس‌ها، سوپ و انواع مواد غذايي به طور وسيع در جهان مورد استفاده قرار مي‌گيرد‌. اكثرا گوجه‌فرنگي را در زماني كه به رنگ قرمز است استفاده مي‌كنند و كمتر از ميوه سبز آن استفاده مي‌شود‌.

مهمترين تركيبات گوجه‌فرنگي شامل حدود"90" درصد و يا كمي‌بيشتر آب مي‌باشد و بقيه آن را پروتئين، چربي، قندهاي مختلف از جمله گلوكز و فروكتوز، ويتامين‌هاي آ، ث، كا، تيامين، ريبوفلاوين، پانتوتنيك اسيد، اسيد فوليك، ‌ويتامين اي، اسيد آمينه‌هاي ضروري، املاح معدني از جمله كلسيم، فسفر، آهن، سديم، پتاسيم، منيزيوم، مس، منگنز، كبالت، روي و آرسنيك مي‌باشد و به تازگي وجود يد نيز در گوجه‌فرنگي گزارش شده است‌.

 با توجه به تركيبات ياد شده كه فقط قسمتي از تركيبات گوجه‌فرنگي را تشكيل مي‌دهند مي‌توان به خواص كم نظير آن پي برد‌. به همين دليل در سال‌هاي "1980" تا "1990" حدود "6000" مقاله تحقيقاتي در مورد تجزيه و شناسايي مواد ارزشمند اين گياه به چاپ رسيده است‌. با وجود اين كه مسلم است هنوز تحقيقات در باره گوجه‌فرنگي به پايان نرسيده و بسياري از مواد و عناصر آن كشف نشده‌اند ولي تحقيقات امروز حاكي از وجود مجموعه‌اي از عناصر و مواد بسيار ارزشمند براي انسان در اين گياه مي‌باشد كه كمتر كسي از آن آگاه بوده و به همين دليل به ارزش آن واقف نمي‌باشند‌.

املاح معدني موجود در اين گياه با ارزش وظايف مهمي‌ در بدن ايفا مي‌كند كه بسياري از آنها در تحقيقات جديد پزشكي در حال بررسي است‌. گوجه‌فرنگي در بعضي افراد ايجاد حساسيت مي‌كند كه بايد به آن توجه كرد. دانه‌هاي گوجه‌فرنگي داراي روغن مي‌باشند كه براي تهيه مارگارين، سالاد و صابون مصرف مي‌شود‌.

در طب سنتي نقاط مختلف جهان، براي گوجه‌فرنگي اثراتي در جهت تسكين و بهبود بعضي بيماري‌ها نظير آسم، سرفه، آنفلوآنزا، امراض چشم، گوش درد، حصبه، برص و تب زرد قايل مي‌باشند‌. در مراجع جديد علمي‌خاصيت‌هاي ضد ميكروب، ضد اسهال، هضم كننده و ادرارآور را براي آن ذكر كرده‌اند‌.

گرچه شباهت‌هايي بين تركيبات گوجه‌فرنگي قرمز و سبز (نرسيده) وجود دارد، ولي رنگ‌هاي گياهي موجود در گوجه‌فرنگي رسيده (قرمز) در سبز وجود ندارد و ممكن است گاهي در گوجه‌فرنگي سبز، مواد سمي ‌وجود داشته باشد‌. با توجه به ارزش غذايي و اثرات جالب دارويي آن، استفاده روزمره و يا ممتد آن در رژيم غذايي توصيه مي‌شود‌.

يکي ديگر از استفاده‌هاي باارزش گوجه‌فرنگي استفاده از ماسك آن براي خانم‌هاست‌. اين مورد به خصوص براي كساني كه به گوجه‌فرنگي حساسيت ندارند مفيد است‌. براي استفاده از اين ماسك مي‌توان پس از استحمام كه منافذ پوست بازتر مي‌باشند يك يا دو گوجه‌فرنگي تازه را له كرده و براي مدت "15" تا "20" دقيقه روي پوست صورت پهن كرد و سپس با آب شستشو داد.

اين ماسك به علت داشتن مواد ارزشمند مي‌تواند در طراوت و شادابي پوست مؤثر واقع شود. البته بايد ذكر كرد كه استفاده از ماسك‌هاي ميوه‌ها احتياج به زمان طولاني دارد و بايد هفته‌اي دو يا سه بار از آن‌ها استفاده كرد‌. چرا كه غلظت مواد مؤثر آن‌ها نسبتا پايين بوده و اثرات آنها كند است و در مقايسه با ماسك‌هاي شيميايي كه غلظت مواد آنها بيش از "20" برابر مواد طبيعي مي‌باشند، احتياج به مصرف مداوم و طولاني دارند ولي در عوض عوارض جانبي محصولات شيميايي را به دنبال ندارند‌.

با توجه به اين كه خوردن سبزي‌هاي تازه و انواع ميوه‌ها براي سلامتي و جلوگيري از چاقي بي‌رويه خانم‌ها داراي اهميت است،‌ خوردن گوجه‌فرنگي به عنوان يك ميوه باارزش در رژيم غذايي روزانه يا هفتگي توصيه مي‌شود.

مصرف مداوم گوجه فرنگي، خطر ابتلا به سرطان پروستات را كاهش مي دهد. اين عامل موثر ليكوپن نام دارد كه يك آنتي اكسيدان است و باعث قرمز رنگ شدن ميوه و سبزيجات مي شود و در برابر راديكال هاي آزاد و زيان آور اكسيژن محافظت مي كند.

تحقيقي كه بر روي "32" بيمار مبتلا به سرطان پروستات انجام گرفته، نشان داد مقدار ليكوپن در بافت پروستات افرادي كه در رژيم غذايي آنها گوجه فرنگي و فراورده هاي آن وجود دارد، زياد است. آسيبهاي ناشي از سرطان پروستات در اين افراد 28 درصد كمتر از دوراني بوده كه گوجه فرنگي مصرف نمي كردند.

اين آمار، تاثير زياد گوجه فرنگي و ليكوپن موجود در آن در پيشگيري و درمان سرطان پروستات را نشان مي دهد. كه مي توان از اين ماده به عنوان يك مكمل غذايي در رژيم بيماران استفاده كرد. 

راديكال هاي آزادي كه از اكسيژن به وجود مي آيد مي تواند بسيار زيان آور بوده و تومورهاي خطرناكي را ايجاد كند.

گوجه فرنگی از هزاران سال پیش وجود داشته است ولی البته باندازه یک گیلاس بوده است و کم کم در اثر پرورش درشت تر شده است .وطن اصلی این گیاه از آمریکای جنوبی است . درقرن شانزدهم در کشور پرو به مقدر زیاد کشت می شده است .

در قرن هفدهم گوجه فرنگی به انگلستان و هلند راه یافت و چون بسیار گران بود فقط مردم ثروتمند می توانستند از آن استفاده کنند و بنام سیب عشق معروف شد .

گوجه فرنگی در حال حاضر در تمام مناطق دنیا کشت می شود و تقریبا در تمام فصول سال وجود دارد گوجه فرنگی انواع مختلف دارد و در حدود شانزده نوع آن در بازار بفروش می رسد .

یک نوع آن گوجه فرنگی سفید است که دارای اسید نمی باشد

گوجه فرنگی را باید هنگامیکه کاملا رسیده است از بوته چید و مصرف کرد زیرا گوجه فرنگی نارس و سبز است و برای بدن مخصوصا کلیه ها مضر است البته در کشورهای صنعتی گوجه فرنگی را کال می چینند تا هنگامیکه به مقصد می رسد و یا در انبار می رسد و قرمز می شود .

اگر گوجه فرنگی کاملا قرمز باشد ولی هنگامیکه آنرا باز می کنند تخم آن سبز باشد نشانه این است که گوجه فرنگی را کال چیده اند و بعدا رسیده است .

گوجه فرنگی گیاهی است یکساله دارای شاخه های زیاد که ارتفاع آن تا حدود یک متر می رسد

گلهای آن زرد رنگ است که از کنار شاخه ها و یا ساقه آن بیرون می آید . مویه آن گرد و یا تخم مرغی و برنگ زرد و یا قرمز دیده می شود

● خواص:

گوجه فرنگی گر چه دارای اسید سیتریک است اما بدن را قلیایی می کند

_ گوجه فرنگی درجه قلیایی بودن خون را بالا برده و به دفع مواد سمی خون کمک می کند بطور کلی تصفیه کننده خون است

_ به دفع ساید اوریک کمک می کند

_ گوجه فرنگی ملین است

_ برای درمان ورم ملتحمه چشم مفید است

_ سنگ کلیه را دفع می کند

_ آقایان با خوردن مرتب گوجه فرنگی می توانند خود را در مقابل سرطان پروستات بیمه کنند

_ گوجه فرنگی از ورم آپاندیس جلوگیری می کند

_ برای رفع دندان درد ، ریشه و شاخه برگهای گوجه فرنگی را با آب بجوشانید و این جوشانده را مضمضه کنید .

_ از جوشانده برگ گوجه فرنگی برای دفع شته و حشرات می توانید استفاده کنید . بدین منظور باید یک کیلو گرم برگ تازه گوجه فرنگی را در یک لیتر سرکه خیس کرده و در داخل ظرفی که ۲ لیتر آب جوش دارد بریزید و ظرف را روی چراغ قرار داده وبمدت ۱۵ دقیقه بجوشانید ظرف را از روی چراغ برداشته بگذارید تا مدت دو روز بماند و گاهگاهی آنرا هم بزندید سپس آنرا با فشار صاف کنید

_ گوجه فرنگی برای مبتلایان به نقرس و رماتیسم مفید است

_ گوجه فرنگی ورم مفاصل را برطرف می کند

_ از تصلب شرائین جلوگیری می کند و حتی مصرف آن برای این مرض مفید است

_ اوره خون را پائین می آورد

_ ورم مخاط روده را رفع می کند

_برای تمیز کردن خون باید ازآب گوجه فرنگی و کرفس به نسبت مساوی و بمقدر سه فنجان در روز قبل از غذا و بمدت سه هفته استفاده کنید .

_ برای تمیز کردن لکه جوهر بر روی لباس یک تکه پنبه را در داخل آب گوجه فرنگی برده و لکه جوهر را با آن مالش دهید و سپس آنرا بشوئید

_ اگر پوست شما کک و مک درد هر روز آنرا با آب گوجه فرنگی تمیز کنید کم کم کک و مک ها را از بین می برد..

ماده‌اي سمّي به نام سولانين در گوجه‌فرنگي سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسموميت مي‌شود و دل پيچه، اسهال و باز شدن مردمک چشم ايجاد را مي‌ کند.

_ در هند و چين از ميوه ي گوجه فرنگي به عنوان ملين استفاده مي شود و براي تقويت مسلولين(مبتلايان به بيماري سل )، تب هاي حصبهاي، رفع ورم ملتحمه ي چشم، آماس گوش(اوتيت)  و دفع سنگ كليه  تجويز مي شود.

_ در اندونزي از گرد برگ هاي خشك كوبيده ي گوجه فرنگي، براي رفع آفتاب سوختگي پوست  و صورت استفاده مي شود. از پاشيدن آب دم كرده ي برگ گوجه فرنگي، براي دفع آفت كلم  به نام كاترپيلار نتيجه خوبي گرفته شده است.

_ مصرف گوجه ‌فرنگي براي مبتلايان به دردمفاصل  تجويز شده است و براي مبتلايان به نقرس  و روماتيسم  مفيد است.

_ گوجه ‌فرنگي، خنک و اشتها ‌آور است و آب آن براي رشد و نمو بهتر طفل موثر مي‌باشد.

_ گوجه فرنگي به علّت دارا بودن ويتامين‌هاي A  ، B، C، K  ومواد معدني مانند کلسيم ، فسفر  و آهن در تأمين انرژي و تقويت بدن نقش موثري ايفاء مي ‌کند.

گوجه ‌فرنگي يکي از مهم ترين منابع ويتامين A مي ‌باشد. لذا در تقويت بينايي،  تقويت و سلامتي پوست و مخاط‌ ها (دهان و بيني) رشد و نمو استخوان‌ها ضروري است.

_ گوجه ‌فرنگي سرشار از ويتامين‌هاي B1  و B2  مي ‌باشد؛ از اين جهت در تسکين دردهاي عصبي، رفع    بي ‌اشتهايي، و درمان يبوست ، نقصان ترشح شيرمادر و تورم‌ دهان تجويز مي ‌شود.

_گوجه ‌فرنگي، بدن را در برابر امراض و بيماري‌هاي عفوني  حفظ مي‌ کند.

_ مصرف گوجه ‌فرنگي نيرو و نشاط مي ‌بخشد و پوست و دانه‌هاي آن به هضم غذا کمک مي ‌کند و روده‌ها را پاک مي ‌نمايد.

_ آب گوجه ‌فرنگي ادرار‌آور مفيدي است.

_ براي تميز کردن خون بايد از آب گوجه فرنگي و کرفس به نسبت مساوي و به مقدار 3 فنجان در روز، قبلاز غذا و به مدت 3 هفته استفاده کرد.

_ گوجه ‌فرنگي هضم مواد نشاسته‌اي را آسان مي ‌کند و به همين جهت از آن سس درست کرده و با حبوبات  پخته مصرف مي ‌کنند.

_ مصرف گوجه ‌فرنگي براي اشخاصي که مبتلا به سنگ کليه و مثانه و کبد  هستند، تجويز شده است.

_گوجه ‌فرنگي بعد از ليموترش  بيش از سايرميوه‌ها ويتامين C  دارد و مقدار زيادي فسفر،آهن، سيليس و کلسيم دارد.

_ گوجه فرنگي گرچه داراي اسيد سيتريک است، اما بدن را قليايي مي‌‌کند.

_ بوي برگ ‌هاي گوجه ‌فرنگي، زنبورهاي خرمايي را ناراحت مي‌ کند، لذا مي ‌توانب وته‌ ي گوجه ‌فرنگي را در باغ‌ها و بوستان‌ها کاشت تا از گزند زنبورها در امان باشند.

_ اگر در محل مورچه ‌ها چند عدد برگ گوجه ‌فرنگي بگذاريد، بوي اين گياه مورچه‌ها را فراري مي ‌دهد.

_ براي تميز کردن لکه ي جوهر بر روي لباس، يک تکه پنبه را در آب گوجه فرنگي فروبرده و روي لکه ي جوهر بماليد. سپس آن را بشوييد.

_ اگر پوست شما کک و مک  دارد، هر روز آن رابا آب گوجه فرنگي تميز کنيد. کم کم کک و مک ‌ها را از بين مي ‌برد.

_ براي جلوگيري از مزاحمت حشرات مي ‌توانيد برگ ‌هاي گوجه ‌فرنگي را به بندبکشيد و آن ‌را در اطاق خود بياويزيد، با اين کار حشرات فرار مي ‌کنند.

_ سالاد کاهو و گوجه ‌فرنگي درمان کننده ي امراض عصبي هستند.

خوردن گوجه ‌فرنگي، براي بعضي بيماراني که دچار حساسيت يا آلرژي (خارش بدن،قرمز شدن پوست، آسم، کهير و...) هستند، ضرر دارد.

میوه ی نارس گوجه فرنگی سمی است و باید از خوردن آن پرهیز كرد. به علاوه خوردن برگ آن که به عنوان دارو در مواردی تجویزمی شود، باید در حد اعتدال و به مقدار مجاز و محدود، در حدی كه پزشك تعیین كرده مصرف شود، زیرا برگ آن هم سمی است.

_ در چین از جوشانده ی ریشه، شاخه ها و برگ های مسن گوجه فرنگی برای رفع دندان درد  استفاده می کنند و خو گوجه ‌فرنگى ابتدا به ‌عنوان گیاه زینتى در باغچه ‌ها مورد استفاده قرار گرفت و به نام سیب طلایى یا سیب عشق معروف شد. مصرف گوجه ‌فرنگى به‌ عنوان نوعى سبزى از قرن نوزدهم میلادى به بعد شروع شد و بعد از جنگ جهانى اول به ‌تدریج بر مصرف آن اضافه شد، ‌طورى که امروزه به صورت خام و پخته یا به ‌صورت سس و رب موارد استعمال زیادى دارد. 

کارشناسان تغذیه معتقدند کیلوپن موجود در گوجه فرنگی از رگهای بدن محافظت می کند. به نوشته نشریه فرانسوی سانته زنانی که هرروز در وعده های غذایی خود گوجه فرنگی مصرف می کنند، کمتر از سایر افراد دچار حمله های مغزی یا قلبی می شوند. براساس پژوهش های انجام شده در دانشگاه هاروارد که بر روی 40 هزار زن آمریکایی در طی هفت سال صورت گرفته است زنانی که هفت بار در هفته غذاهای حاوی گوجه فرنگی مصرف کرده اند، خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی در آنها 30 درصد کمتر از افرادی است که یکبار در هر هفته گوجه فرنگی خورده اند. بررسی های جدید حاکی است افرادی که در هفته دوبار غذاهای تهیه شده با گوجه فرنگی و حتی سس گوجه فرنگی مصرف می کنند از خواص پیشگیرانه گوجه فرنگی بهره مند خواهند شد. به گفته پژوهشگران کیلوپن، رنگدانه ای از خانواده کاروتنوئیدهاست که موجب قرمزشدن رنگ گوجه فرنگی می شود و دارای خاصیت آنتی اکسیدان است. گوجه فرنگی سرشار از ویتامین سی و ای است که هر کدام از این ویتامین ها خاصیت آنتی اکسیدان دارند. پژوهش های اخیر همچنین نشان داده اند که مصرف مداوم گوجه فرنگی خطر سرطان پروستات را در مردان30 درصد کاهش می دهد. تحقیقات دیگر حاکی از کاهش خطر سرطان های معده و ریه در صورت مصرف گوجه فرنگی است. کارشناسان تغذیه توصیه می کنند گوجه فرنگی های رسیده با روغن زیتون که خود نقش محافظتی برای رگها دارد کمی پخته شود و سپس مصرف گردد.

ميوه ي نارس گوجه فرنگي سمي است و بايد از خوردن آن پرهيز كرد. به علاوه خوردن برگ آن که به عنوان دارو در مواردي تجويزمي شود، بايد در حد اعتدال و به مقدار مجازو محدود، در حدي كه پزشك تعيين كرده مصرف شود، زيرا برگ آن هم سمي است.

د گیاه نیز خاصیت حشره كش دارد .

ماده‌ای سمّی به نام سولانین در گوجه‌فرنگی سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسمومیت می‌شود و دل پیچه، اسهال و باز شدن مردمک چشم ایجاد را می‌ کند.

تذکرات:

1- گوجه ‌فرنگی نارس و کال هضمش سنگین است، لذا خوردن آن باعث دل درد می ‌شود.

2- سرخ کردن زیاد  گوجه فرنگی در روغن باعث سنگینی هضم آن می ‌شود و روی آتش کباب کردن آن مناسب است.

3- ماده‌ای سمّی به نام سولانین در گوجه‌فرنگی سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسمومیت می‌شود و دل پیچه، اسهال و باز شدن مردمک چشم ایجاد را می‌ کند.

4- خوردن گوجه ‌فرنگی، برای بعضی بیمارانی که دچار حساسیت یا آلرژی  (خارش بدن،قرمز شدن پوست، آسم ، کهیر و...) هستند، ضرر دارد.

1. گوجه ‌فرنگي نارس و کال هضمش سنگين است، لذا خوردن آن باعث دل درد مي ‌شود.

2. سرخ کردن زيادگوجه فرنگي در روغن باعث سنگيني هضم آن مي ‌شود و روي آتش کباب کردن آن مناسب است 

3- ماده‌اي سمّي به نام سولانين در گوجه‌فرنگي سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسموميت مي‌شود و دل پيچه، اسهال و باز شدن مردمک چشم راايجاد  مي‌ کند.

4- خوردن گوجه ‌فرنگي، براي بعضي بيماراني که دچار حساسيت يا آلرژي  (خارش بدن،قرمز شدن پوست، آسم ، کهير و...) هستند، ضرر دارد.

تركيبات شيميايي:

بررسی تركیبات و مواد موجود در گوجه فرنگی نشان می دهد كه درمیوه ی گوجه فرنگی رسیده، گلوكز، فروكتوز، ساكاروز و تقریبا تمام آمینواسیدهای اصلی به استثنای ترپتوفان وجود دارد.

اسید آلی اصلی و عمده ی موجود در گوجه فرنگی، اسید سیتریك است. اسیدیته ی میوه به تدریج از مرحله ی سبزی به طرف قرمز شدن افزایش می یابد و حداكثر آن، موقعی است كه قرمز شدن و رنگ عوض كردن آن آغاز می گردد و پس از آن رو به كاهش می گذارد. ماده ی رنگی اصلی و عمده ی گوجه فرنگی كاروتنوئید، بتاكاروتن  و لیكوپن می باشد. حداكثر مقدار كاروتنوئیدها در حالتی است كه گوجه فرنگی در زیر تابش مستقیم نور رشد می كند.

درمان 2نوع بيماري با گوجه فرنگي:

گوجه فرنگي به علّت دارا بودن ويتامين‌هاي A ، B، C، K و مواد معدني مانند كلسيم ، فسفر و آهن در تأمين انرژي و تقويت بدن نقش موثري ايفاء مي ‌كند.

به گزارش ايسنا، گوجه ‌فرنگي يكي از مهم ترين منابع ويتامين A مي ‌باشد. لذا در تقويت بينايي، تقويت و سلامتي پوست و مخاط‌ ها (دهان و بيني)، رشد و نمو استخوان‌ها ضروري است.

گوجه ‌فرنگي سرشار از ويتامين‌هاي B1 و B2 مي ‌باشد؛ از اين رو در تسكين دردهاي عصبي، رفع بي ‌اشتهايي و درمان يبوست، نقصان ترشح شير مادر و تورم‌ دهان تجويز مي‌شود.

گوجه ‌فرنگي، بدن را در برابر امراض و بيماري‌هاي عفوني حفظ كرده و مصرف آن نيرو و نشاط مي‌بخشد. پوست و دانه‌هاي آن نيز به هضم غذا كمك ‌كرده و روده‌ها را پاك مي‌كند.

آب گوجه ‌فرنگي ادرار‌آور و مفيد است. براي تميز كردن خون بايد از آب گوجه فرنگي و كرفس به نسبت مساوي و به مقدار 3 فنجان در روز، قبل از غذا و به مدت 3 هفته استفاده كرد.

گوجه ‌فرنگي هضم مواد نشاسته‌اي را آسان مي ‌كند. به همين جهت از آن سس درست كرده و با حبوبات پخته مصرف مي ‌كنند.

مصرف گوجه ‌فرنگي براي اشخاصي كه مبتلا به سنگ كليه و مثانه و كبد هستند، تجويز مي‌شود.

گوجه ‌فرنگي بعد از ليموترش، بيش از ساير ميوه‌ها ويتامين C و مقدار زيادي فسفر، آهن، سيليس و كلسيم دارد.

بررسي تركيبات و مواد موجود در گوجه فرنگي نشان مي دهد كه درميوه‌ي گوجه فرنگي رسيده، گلوكز، فروكتوز، ساكاروز و تقريبا تمام آمينواسيدهاي اصلي به استثناي ترپتوفان وجود دارد.

اسيد آلي اصلي و عمده‌ي موجود در گوجه فرنگي، اسيد سيتريك است. اسيديته‌ي ميوه به تدريج از مرحله ي سبزي به طرف قرمز شدن افزايش مي‌يابد و حداكثر آن، موقعي است كه قرمز شدن و رنگ عوض كردن آن آغاز مي‌شود و پس از آن رو به كاهش مي گذارد. ماده‌ي رنگي اصلي و عمده‌ي گوجه فرنگي كاروتنوئيد، بتاكاروتن و ليكوپن مي باشد. حداكثر مقدار كاروتنوئيدها در حالتي است كه گوجه فرنگي در زير تابش مستقيم نور رشد مي كند.

ماده‌اي سمّي به نام سولانين در گوجه‌فرنگي سبز و نارس وجود دارد كه خوردن آن موجب مسموميت ‌شده و دل پيچه، اسهال و باز شدن مردمك چشم ايجاد را مي‌ كند. به علاوه خوردن برگ آن كه به عنوان دارو در مواردي تجويزمي شود، بايد در حد اعتدال و به مقدار مجاز و محدود، در حدي كه پزشك تعيين كرده مصرف شود، زيرا برگ آن هم سمي است.

در هند و چين از ميوه‌ي گوجه فرنگي به عنوان ملين استفاده مي شود و براي تقويت مسلولين (مبتلايان به بيماري سل )، تب‌هاي حصبه‌اي، رفع ورم ملتحمه‌ي چشم، آماس گوش(اوتيت) و دفع سنگ كليه تجويز مي شود.

مصرف گوجه ‌فرنگي براي مبتلايان به درد مفاصل تجويز شده و براي مبتلايان به نقرس و روماتيسم مفيد است.

گوجه ‌فرنگي، خنك و اشتها ‌آور است و آب آن براي رشد و نمو بهتر اطفال موثر است.

اگر در محل مورچه‌ها چند عدد برگ گوجه ‌فرنگي بگذاريد، بوي اين گياه مورچه‌ها را فراري مي ‌دهد.

براي تميز كردن لكه‌ي جوهر بر روي لباس، يك تكه پنبه را در آب گوجه فرنگي فرو برده و روي لكه‌ي جوهر بماليد. سپس آن را بشوييد.